Goed nieuws over ‘slechte’ voeding

Lekkere hapjes en drankjes waarvan we geleerd hebben dat ze slecht voor ons zijn, zouden juist wel eens heel gezond kunnen zijn. Dat blijkt uit de nieuwste onderzoeken.

Een aantal van onze favoriete hapjes en drankjes hebben door de jaren heen een slechte pers gekregen. Maar de jongste onderzoeken doen vermoeden dat ze een stuk gezonder zijn dan we dachten. Hieronder een overzicht van vijf zogenaamde ‘slechte’ voedingsmiddelen die misschien juist heel gezond zijn.

Chocola
Chocola werd ooit beschouwd als een ongezonde traktatie maar wint tegenwoordig terrein als ‘supervoeding’ vanwege zijn gezonde eigenschappen voor het hart. Er zijn vele onderzoeken waaruit valt op te maken dat het eten van een klein blokje chocola per dag de bloeddruk kan verlagen, evenals het cholesterolgehalte en het risico op een hartaanval of op een beroerte.

In een van de recentste onderzoeken, in Duitsland, werden meer dan 19.000 mensen tien jaar of langer gevolgd. Het bleek dat degenen die de meeste chocola aten – gemiddeld 7,5 gram per dag – een lagere bloeddruk hadden en 39 procent minder risico op een hartaanval of een beroerte dan diegenen die de minste chocola aten – gemiddeld slechts 1,7 gram per dag. Het verschil tussen die twee groepen is maar 5,8 gram per dag: minder dan een blokje van een standaard reep van 100 gram. Volgens hoofdonderzoeker dr. Brian Buijsse zouden in de groep die de minste chocola at bij een verhoging van hun inname met 6 gram per dag in ongeveer tien jaar tijd 85 minder hartaanvallen en beroerten per 10.000 mensen optreden1.
Maar er is chocola en chocola: alleen de donkere soorten lijken het gezonde effect op het hart te hebben. Dat komt doordat donkere chocola de meeste cacao bevat. Het is de cacao – vol met flavonoïden die goed voor het hart zijn – die de gezondheidsvoordelen oplevert. In een onderzoek waarin witte en donkere chocola met elkaar vergeleken werden bij patiënten met milde hypertensie, bleek enkel de donkere een gunstig effect te hebben. Hij deed zowel de systolische als de diastolische bloeddruk drastisch dalen2.

Andere gezonde effecten die met donkere chocola in verband zijn gebracht, zijn verhoogde gevoeligheid voor insuline bij gezonde mensen – met mogelijk dus een preventieve rol tegen diabetes – en verbetering van de symptomen bij het chronisch vermoeidheidssyndroom3,4.
Weliswaar bevat donkere chocola erg veel suiker, maar de cacao is dermate gezond dat hij de negatieve effecten ruimschoots compenseert. En het vet bestaat grotendeels uit triglyceriden van stearinezuren, die het goede cholesterol doen toenemen en via de darmen gemakkelijk uit het lichaam worden geëlimineerd5. Tevens vertraagt het vet de snelheid waarmee de suiker in de bloedbaan vrijkomt, zodat donkere chocola een voedingsmiddel met een lage glykemische index is.

Zie deze voordelen echter niet als een excuus om je overmatig tegoed te doen. Houd je aan slechts een blokje donkere chocola (met minimaal 70 procent cacao) per dag, zodat je de voordelen oogst zonder dat de extra pondjes eraan vliegen.

Eieren
Eieren hebben lang een slechte reputatie gehad omdat ze veel cholesterol bevatten, maar uit de recentste onderzoeken blijkt geen direct verband tussen iemands consumptie van eieren en diens cholesterolgehalte in het bloed6. Het zou zelfs zo kunnen zijn dat eieren eten juist gezond is voor het hart. In een recent laboratoriumonderzoek zijn verschillende peptiden in gekookte en gebakken eieren ontdekt met dezelfde werking als ACE-remmers, de veelgebruikte groep bloeddrukverlagers. Deze bevindingen ‘hebben wellicht implicaties voor de preventie van cardiovasculaire aandoeningen’, aldus de onderzoekers7.

Eieren zijn tevens een goede bron van antioxidanten, die zoals bekend tegen vele ziekten beschermen. De carotenoïden luteïne en zeaxanthine zijn hier voorbeelden van. Ze beschermen tegen maculadegeneratie (netvliesveroudering) en staar8. Eén onderzoek ontdekte dat wie vijf weken lang dagelijks een ei at, een significant hoger gehalte luteïne en zeaxanthine in het bloed kreeg zonder dat het cholesterolgehalte steeg9.
Uit ander onderzoek blijkt dat eieren wellicht helpen bij het afvallen. In het International journal of obesity is een onderzoek gepubliceerd waarin bleek dat volwassenen met overgewicht die acht weken lang twee eieren bij het ontbijt aten als onderdeel van een dieet met weinig calorieën, meer gewicht en lichaamsvet verloren dan de groep die een ontbijt met bagels en hetzelfde aantal calorieën at. Bovendien bleek ook hier het cholesterolgehalte in beide groepen gelijk10.

Misschien zijn eieren niet voor alle mensen even gezond. In één onderzoek is een verband aangetoond tussen een hogere eierconsumptie en een verhoogd risico op ziekte van de kransslagaderen (die het hart van bloed voorzien) onder diabeten. Wellicht hebben eieren een schadelijk effect op de suikerregulering, aldus de onderzoekers11.
Maar voor gezonde mensen lijkt er geen enkele reden om niet elke dag te genieten van een eitje.

Pindakaas
Hoewel pindakaas veel vet bevat, inclusief verzadigde vetten, blijkt uit onderzoek dat het waarschijnlijk een heel gezond onderdeel van je voedingspatroon zou zijn. Een recent onderzoek in Harvard toonde een verband aan tussen het frequent eten van noten en pindakaas en een verlaagd risico op cardiovasculaire aandoeningen onder vrouwen met diabetes type 2. Vergeleken bij vrouwen die bijna nooit noten of pindakaas aten bleken degenen die minstens vijf porties per week nuttigden (een portie = een eetlepel pindakaas of 28 gram noten) 44 procent minder risico op een cardiovasculaire aandoening of hartaanval te hebben.

Deels kan die risicoverlaging komen door het feit dat elke extra dagelijkse portie noten of pindakaas een afname van 0,17 ml ‘slecht’ cholesterol (LDL) opleverde. Andere mogelijke verklaringen voor het hartbeschermend effect van noten en pindakaas kunnen zijn dat ze ontstekingsprocessen remmen, insulineresistentie verminderen en de functie van het endotheel aan de binnenwand van arteriën verbeteren12.
Deze bevindingen ondersteunen die van de Iowa Women’s Health Study, waarin meer dan 40.000 postmenopauzale vrouwen werden gevolgd. Daarin bleek dat consumptie van pindakaas en noten samenging met een verlaagd risico op overlijden door een cardiovasculaire aandoening of ziekte van de kransslagaderen13. Uit ander onderzoek kwam naar voren dat het eten van pindakaas het risico op diabetes type 2 en op galstenen mogelijk verlaagt14,15, en de eetlust kan helpen reguleren bij mensen met een normaal gewicht16.

Volgens voedingsexpert dr. Walter C. Willet heeft pindakaas een goede verhouding verzadigd/onverzadigd vet: twee eetlepels bevatten 3,3 gram verzadigd vet en 12,3 gram onverzadigd vet (wat neerkomt op ongeveer 80 procent onverzadigd vet). Tevens bevat pindakaas vezels, vitaminen en mineralen (waaronder 100 mg kalium per eetlepel ) en andere nutriënten.
Sommige merken bevatten echter extra suiker, zout en andere toevoegingen. Kies dus een product dat voor 100 procent uit pinda’s bestaat.

Koffie
Ook koffie heeft behoorlijk onder vuur gelegen, maar de recentste onderzoeken doen vermoeden dat deze drank juist gezonde eigenschappen heeft.
In een onderzoek met bijna 35.000 vrouwen bleek het drinken van minimaal een kopje koffie per dag samen te gaan met een significant lager risico op een beroerte. Vrouwen die meldden dat ze 1-2 kopjes per dag dronken, ofwel 3-4 kopjes, of 5 kopjes of meer, hadden respectievelijk een risicoverlaging van 22, 25 en 23 procent ten opzichte van diegenen die minder dan een kopje koffie per dag dronken17.

Ook zijn er onderzoeksuitkomsten die doen vermoeden dat koffie drinken zou kunnen beschermen tegen kanker. In een Zweeds onderzoek is een verband gevonden tussen koffieconsumptie en een verlaagd risico op borstkanker bij vrouwen na de overgang18. In een Amerikaans onderzoek kwam een verband naar voren tussen koffiedrinken en een verlaagd risico op de dodelijke vorm van prostaatkanker19.
Zelfs bestaan er enkele onderzoeken die erop duiden dat koffie ook tegen dementie of de ziekte van Alzheimer beschermt20, en het risico verlaagt op overlijden door een hartziekte en andere oorzaken – althans bij vrouwen21.

Het mechanisme achter de gezondheidsvoordelen van koffie is niet bekend. Een theorie is dat de polyfenolen met antioxidante eigenschappen in koffie een belangrijke rol spelen doordat ze ontstekingsprocessen remmen21.

Pizza
Pizza zal niet gauw op een lijst met gezonde voedingsmiddelen prijken, maar er zijn onderzoeken die erop duiden dat pizza het risico op kanker verlaagt. In Italië is een onderzoek gedaan met 22.000 proefpersonen, waaruit bleek dat mensen die regelmatig pizza aten significant minder risico op vormen van kanker van het maagdarmstelsel liepen. Het eten van een of meer porties pizza per week ging samen met een risicoverlaging van 59 procent op slokdarmkanker en van 34 procent op mond- en keelkanker. Het risico op dikkedarmkanker (colorectaal carcinoom) daalde met 26 respectievelijk 7 procent22.

De oorzaak zou de gezonde dosis olijfolie en tomaten kunnen zijn die een Italiaanse pizza bevat, aldus de onderzoekers. Die twee ingrediënten zijn immers afzonderlijk al meer dan eens gekoppeld aan een risicoverlaging op kanker. In één zo’n onderzoek ontdekten onderzoekers van Harvard dat mannen die veel tomaten en tomatenproducten nuttigden (zoals tomatensaus en pizza) hun risico op prostaatkanker met 35 procent reduceerden23. En bij een ander onderzoek bleek een hogere consumptie van olijfolie samen te gaan met een kleinere kans op welke vorm van kanker dan ook24.

Maar bezint eer ge de telefoon pakt voor een bezorgpizza of een greep doet in het diepvriesvak van de supermarkt. Niet alle pizza’s zijn even gezond. Het traditionele Italiaanse recept bevat 20 procent tomatensaus, 20 procent mozzarella, 4 procent olijfolie en minder dan 50 procent bodem. De Amerikaanse, Turkse en Hollandse varianten daarentegen bevatten meestal veel meer witmeel en suikers en vaak te veel zout, conserveermiddelen en bewerkt vlees. Een gezonde optie is een goed Italiaans restaurant te kiezen of je eigen pizza te maken met volkoren pizzadeeg, veel tomatensaus, een scheutje olijfolie en niet te veel kaas. Voor extra smaak kun je het antioxidantrijke kruid oregano gebruiken.

Joanna Evans

1Eur Heart J, 2010; 31: 1616-1623
2Hypertension, 2005; 46: 398-405
3Am J Clin Nutr, 2005; 81: 611-614
4Endocrine Abstracts, 2006; 12: 68
5Crit Care Nurse, 2007; 27: 11-15
6Food Chem, 2011; 129: 155-161
7J Agric Food Chem, 2009; 471-477
8Food Funct, 2010; 1: 156-160
9J Nutr, 2006; 136: 2519-2524
10Int J Obes [Lond], 2008; 32: 1545-1551
11Med Sci Monit, 2007; 13: CR1-8
12J Nutr, 2009; 139: 1333-1338
13Br J Nutr, 2006; 96: Suppl 2: S52-60
14JAMA, 2002; 288: 2554-2560
15Am J Clin Nutr, 2004; 80: 76-81
16Int J Obes Relat Metab Disord, 2002; 26:1129-1137
17Stroke, 2011; 42: 908-912
18Breast Cancer Res, 2011; 13: R49
19J Natl Cancer Inst, 2011; 103: 876-884
20J Alzheimers Dis, 2010; 20 Suppl 1: S167-174
21J Nutr, 2010; 140: 1007-1013
22Eur J Cancer Prev, 2004; 13: 447-452
23J Natl Cancer Inst, 1995; 87: 1767-1776
24Lipids Health Dis, 2011; 10:127

Trefwoorden
chocola, ei, pindakaas, koffie pizza

UitgaveApril 2012

schermafbeelding2012-03-23om15.44.25.png

Bestel dit nummer

In dit nummer

Kort nieuws

Snel naar een andere editie Kies een editie … Oktober 2013 September 2013 Juli 2013 / Augustus 2013 Juni 2013 Mei 2013 April 2013 Maart 2013 Februari 2013 December 2012 / Januari 2013 November 2012 Oktober 2012 September 2012 Juli/augustus 2012 Juni 2012 Mei 2012 April 2012 Maart 2012 Februari 2012 December 2011/Januari 2012 November 2011 Oktober 2011 September 2011 Juli/augustus 2011 Juni 2011 Mei 2011 April 2011 Maart 2011 Februari 2011 December 2010/januari 2011 November 2010 Oktober 2010 September 2010 Juli 2010 Juni 2010 Mei 2010 April 2010 Maart 2010 februari 2010 december/januari 2010 november 2009 oktober 2009 september 2009 juli/augustus 2009 juni 2009 mei 2009 april 2009 maart 2009 februari 2009 december 2008/januari 2009 november 2008 oktober 2008 september 2008 juli/augustus 2008 juni 2008 mei 2008 april 2008 maart 2008 februari 2008 december 2007/januari 2008 november 2007 oktober 2007 september 2007 juli/augustus 2007 juni 2007 mei 2007 april 2007 maart 2007 februari 2007 december 2006/ januari 2007 november 2006 oktober 2006 september 2006 juli 2006 juni 2006 mei 2006 april 2006 maart 2006 februari 2006 december 2005/januari 2006 november 2005 oktober 2005 september 2005 juli 2005 juni 2005 mei 2005 april 2005 maart 2005 februari 2005 december 2004 november 2004 oktober 2004 september 2004 juli 2004 juni 2004 mei 2004 april 2004 maart 2004 februari 2004 december 2003/januari 2004 Medisch Dossier – Neem uw gezondheid in eigen hand

Ingelogd als:

tjarko.douwe.holtjer@gmail.com
Uitloggen

Zoek op deze site

RSS FeedOnze laatste blogberichten

Word abonnee

Over Medisch Dossier

De CO2-uitstoot van deze website is gecompenseerd door een investering in windenergie.

Bevestiging: B12 cruciaal voor mentale scherpte op leeftijd

Wetenschappelijk is bevestigd dat vitamine B12 van vitaal belang is voor iedereen die mentaal scherp wil blijven op hogere leeftijd. Een laag gehalte van deze vitamine in het bloed kan leiden tot krimpen van de hersenen en tot cognitieve problemen als geheugenverlies en trager denken, aldus onderzoekers van het Rush University Medical Center in Chicago.

Die ontdekking deden ze bij hun analyse van de bloedmonsters van 121 ouderen. Diegenen met het laagste B12-gehalte in het bloed vertoonden op een MRI-scan tekenen van een verminderd hersenvolume en andere schade.

Het B12-gehalte kan worden verhoogd door dagelijks een supplement te nemen of door regelmatig vis, vlees – vooral lever – en melk, ei en gevogelte te eten.

Bron: Neurology, 2011; 77: 1276-1282

Eieren goed voor het hart

Voor iedereen die nog steeds geen eieren eet vanwege een oud dieetadvies – dat ze het cholesterol zouden verhogen – is het goed om dit nog eens te overdenken. Eieren zijn inmiddels ook beschreven als een van de ‘meest perfecte voedingsmiddelen’: vol eiwitten, lipiden, vitaminen en mineralen. En ze beschermen juist tegen hartziekten in plaats van dat ze die zouden veroorzaken.

Eieren zijn namelijk een zeer rijke bron van antioxidanten. Twee rauwe eidooiers bevatten twee maal zo veel antioxidanten als een appel en ongeveer evenveel als 25 gram cranberry’s. Eenmaal gekookt of gebakken is een ei ongeveer de helft van zijn antioxidanten kwijt, maar dan nog is het de ideale start van de dag, vanwege het beschermende effect tegen hartziekten en kanker.

Aldus luiden de nieuwste ontdekkingen van Jianping Wu aan de universiteit van Alberta, in Canada. Wu is met stip stijgende als eierkenner, want in eerdere onderzoeken bewees hij reeds dat eieren de aanmaak van peptiden (korte eiwitten met peptidebindingen) in de maag bevorderen die eenzelfde werking hebben als ace-remmers: het verlagen van hoge bloeddruk.

Bron: Food Chem, 2011; 129: 155

Twee kopjes koffie voor vrouwen: minder kans op beroerte

Vrouwen die meer dan één kopje koffie per dag drinken, verkleinen daarmee drastisch de kans dat ze een beroerte krijgen. Het is echter geen kwestie van hoe meer hoe beter: bij vijf koppen per dag was de risicoverlaging niet groter dan bij twee. Wie twee koppen koffie per dag drinkt, heeft een risico dat 25 procent kleiner is dan dat van hen die maar één kopje of geen koffie drinken, blijkens een onderzoek van het Karolinska-instituut in Stockholm. Daarin is tien jaar lang de leefstijl van 34.670 gezonde vrouwen in de leeftijd van 49 tot 83 jaar gevolgd. Hoewel in die periode 1310 vrouwen een beroerte kregen, bevatte die groep veel minder vrouwen die regelmatig meer dan een kop koffie per dag dronken.
Koffie zou ook beschermend kunnen werken tegen diabetes en leverkanker, aldus de onderzoekers.
BRON: Stroke, 2011; 42: 908-912

Spirulina, blauwgroente van de toekomst?

Wordt deze bacterie onze redding, als onze voedingsbronnen te klein worden voor de miljarden mensen op aarde?

Arthrospira platensis is de officiële naam van een blauwgroene cyanobacterie: ook wel blauwalg of blauwwier. Deze laatste twee namen zijn correct, maar misleidend omdat de cyanobacteriën noch tot de algen noch tot de wieren behoren. Wij kennen de A. platensis het best onder de naam spirulina. Al eeuwen dient ze als voedsel, maar de Franse algenexpert dr. Dangeard beschreef haar voor het eerst, in 1940. Hij bestudeerde een exemplaar uit Frans Equatoriaal Afrika (in de buurt van het huidige Tsjaad), waar men de bacterie kent onder de naam dihe. Die werd daar gewonnen uit algenmatten (velden) die in meertjes dreven. Vervolgens werden ze gedroogd en in stukjes gebroken ter grootte van een biscuitje en op de lokale markten verkocht1,2.
De Spaanse veroveraars stuitten op een soortgelijke blauwalg – A.maximus – die geoogst werd in het Texcocomeer door de Azteken uit Tenochtitlan, een stad die door de Spanjaarden met de grond gelijk werd gemaakt. Zij visten de blauwgroene drab op met visnetten en verwerkten die in hun brood. De lokale naam daarvoor was tecuitlatl, wat zoiets als ‘steendrek’ betekent.
Deze twee voorbeelden lijken de enige gedocumenteerde waarnemingen sinds mensenheugenis van het gebruik van microbiologische biomassa voor menselijke consumptie.

Voedingswaarde
Spirulina ontleent haar energie aan het zonlicht en gebruikt kooldioxide (koolzuurgas) als koolstofbron2. Haar mineralen haalt zij uit anorganische bronnen in haar leefomgeving. Ze drijft rond in ondiepe zoute vijvers en meren, waar de pH alkalisch is bij een hoge alkaline(zout)-concentratie (meestal natriumcarbonaat en -bicarbonaat), tot wel 30g/l. De meeste organismen kunnen daar niet in leven. Deze Arthrospira platensis is een geweldige zuurstofbron en is ook rijk aan een lichtverteerbaar eiwit en aan fytochemicaliën. Bovendien is het eiwit ‘compleet’: het bevat alle essentiële aminozuren. Met een droge massa van ongeveer 65 procent eiwit is deze blauwalg superieur aan alle andere bronnen van plantaardig eiwit en heeft bijna de voedingswaarde van vlees.

Zuinig
De economische en milieuvoordelen van het kweken van spirulina blijken duidelijk bij vergelijking met primaire agrarische gewassen. Deze cyanobacteriën leveren een hoog rendement op bij minimale groeivereisten. Voor elke kilogram eiwit uit rundvlees is dertig maal zo veel water nodig als voor eenzelfde hoeveelheid uit A. platensis en voor maïs, sojabonen of eieren ruwweg acht keer zo veel3.
De hoeveelheid water is niet de enige maatstaf. Voor rundvlees is schoon water nodig, terwijl A. platensis kan worden gekweekt in ongezuiverd of brak water. Ook het verschil in vereiste ruimte is groot. De productie van rundvlees neemt honderd keer meer ruimte in beslag dan het kweken van eenzelfde hoeveelheid eiwit uit spirulina, en van maïs of sojabonen meer dan tienmaal zo veel. Daar komt nog bij dat A. platensis op onvruchtbaar land kan groeien, terwijl de productie van ander landbouwgewas meer eisen stelt. Een ander voordeel is nog dat ze gemakkelijk kan worden geoogst, gezeefd en gewassen. Het nadeel van traditionele landbouwgewassen is dat ze de bodem uitputten en het milieu vervuilen door het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. Bij de productie van spirulina spelen deze problemen niet. En bovendien levert ze ook nog belangrijke fytochemicaliën.

Geneeskracht
Pas sinds kort staan deze algen in de belangstelling van de medische wetenschap. Uit onderzoek blijkt dat de Arthrospira platensis werkzaam is tegen virussen en bacteriën en tegen kanker en ontstekingen4. Ze heeft een gunstige werking bij te hoog cholesterol, diabetes en ziekte van de hartkransslagaderen, en bevordert gewichtsverlies en wondgenezing. In een onderzoek van 16 weken in Bangladesh – waar het water veel arseen bevat – bleek dat een dosis van twee maal per dag 250 mg spirulina (plus 2 mg zink) de symptomen van een chronische arseenvergiftiging aanzienlijk verbeterde vergeleken met een placebo5.

Toekomst
Naarmate zij zich verder in spirulina verdiepen, ontdekken wetenschappers steeds meer het belang van deze blauwgroene bacterie, die als voedsel en voedingssupplement kan dienen. Mogelijk is dit oeroude micro-organisme een geneesmiddel voor onze moderne ziektenen kan het bijdragen aan het voeden van een hongerige wereld, waarin akkerland en schoon water steeds zeldzamer worden.

Harald Gaier
Harald Gaier is erkend Brits natuurgeneeskundige, osteopaat, homeopaat en kruidengeneeskundige. (Meer informatie: http://www.drgaier.com.)

1Microbiol Rev, 1983; 47: 551-578
2Perry J et al. Microbial Life. Sutherland, MA: Sinauer Associates, Inc., 2002: 768
3Moorhead K, Morgan H. Spirulina: Nature’s Superfood. San Juan, PR: Nutrix Inc., 1995
4Curr Pharm Biotechnol, 2005; 6: 373-379
5Clin toxicol (Phila), 2006; 44: 135-141

Trefwoorden
voeding algen